विज्ञानमा महिलाको पहुँचको अन्तर्राट्रिय दिवस

ढुङ्गे युगका मानिस आज विज्ञान तथा प्रबिधिको बिकास भएको आधुनिक युगमा आउन सफल भएका छन् । बिश्वमा आजसम्म जे जति परिवर्तन आए ति सबैको पछाडी बिज्ञान तथा प्रबिधिको बिकास जोडिएको छ । हरेक क्षेत्रमा परिवर्तन आएपनि अझै पनि लैङ्गिक समानता कायम हुन सकेको छैन । हरेक क्षेत्रमा महिलाहरु पछि परेको देखिन्छ । त्यसरीनै बिज्ञान तथा प्रबिधिको क्षेत्रमा पनि महिलाहरुको पहुँच ज्यादै कम देखिन्छ । तसर्थ विज्ञाको क्षेत्रमा महिलाको पहुँच सुनिश्चित गर्न र लैङ्गिक समानता कायम गर्न संयुक्त राष्ट्र संघले सन् २०१५ मा विज्ञानमा महिला पहुँचको अन्तर्राष्ट्रिय दिवस मनाउने घोषणा गरेको हो ।

हरेक बर्षको फेब्रुअरी महिनाको ११ तारिकमा यो दिवस मनाइन्छ । संयुक्त राष्ट्र संघले महिलाहरुलाई विज्ञान शिक्षा प्रदान गरी महिला आबिष्कार तथा बैज्ञानिक उत्पादन गर्ने उदेश्य लिएको छ । महिलाहरुलाइ बिज्ञाको क्षेत्रमा अघि बढाउन महिला बैज्ञानिक फोरम समेत गठन भइसकेको छ । यस दिवसको दिन महिलालाई महिलाइ कसरी विज्ञान तथा प्रबिधिको पहुँचमा ल्याउन सकिन्छ भन्ने बिषयमा ध्यान दिने गरिन्छ । आजको दिनलाइ बिश्वभर बिज्ञान तथा प्रबिधिको क्षेत्रमा महिलाको तर्फबाट भएको योगदानको कदर गर्ने बिशेष दिन मानिन्छ । बिज्ञानमा महिलाको पहुँच इतिहासको पाना पल्टाएर हेर्ने हो भने महिलाले पनि नयाँ खोज अनुसन्धान गरेका छन् । महिलाले पनि बिज्ञानतर्फको नोबेल पुरस्कार समेत प्राप्त गरेका छन् । विगतमा नेपालको महिला बैज्ञानिकले अमेरिकामा निकै सम्मान पाएका थिए । तर पनि बिज्ञानमा महिलाको पहुँच जति हुनुपर्ने हो त्यति भाको छैन ।

हालसम्म बिश्वभरका अध्ययन अनुसन्धान गर्ने व्यक्तिमा ३० प्रतिशत भन्दा कम महिलाहरुको सहभागिता पाइन्छ । पुरुषको तुलनामा महिलाको संलग्नता निकै कम छ । क्षमतावान तथा दक्ष महिला समेत बिज्ञान तथा प्रबिधिको क्षेत्रमा संलग्न हुनबाट बन्चित भएका छन् । त्यसकारण यस दिबसको दिन बिज्ञानमा महिलाको पहुँच बृद्धिका लागि पहल र आवाज उठाउन सके अबश्य पुरुष सरह महिला पनि बिज्ञानको क्षेत्रमा शसक्त हुनेछन् ।