पुत्रदा एकादशी

श्रावन र पौष महिनाको शुक्ल पक्षको दिन पर्ने पुत्रदा एकादशीमा भगवान् विष्णुलाइ बाल गोपालको रुपमा पूजा गरिन्छ । हिन्दु धर्ममा पुत्रदा एकादशीको अत्यन्त महत्व रहेको छ । नेपाल लगाएत अन्य देशमा रहेका सबै हिन्दु धर्मवलम्बीले पुत्रदा एकादशीलाइ पर्वको रुपमा मनाउने गर्दछन् । पौराणिक कथामा पुत्रदा एकादशीको नाम सुने मात्र पनि वाजपेयी यक्षको फल प्राप्त हुन्छ भनिएको छ ।

प्राचिन कालमा भद्रावतीपुर नगरमा राज्य गर्ने सुकेतुमान राजाको सन्तान थिएन । राजा निसन्तान भएका कारण राजपरिवारमा निकै चिन्ता छाएको थियो । एक दिन राजा सुकेतुमान घोडा चढी जङ्गल डुल्दै जाँदा घनघोर जङ्गलमा पुगे । उनलाई अत्यन्त थकाइ र तिर्खा लागेको थियो । पानीको खोजिमा हिडिरहेका बेला ऋषिमुनिहरुका आश्रममा पुगे । ऋषिमुनिहरु वेद पाठ गर्दै थिए । राजाले ऋषिमुनिहरुलाई यसरी भेला भई एकत्रित भएर बस्नुको कारण सोधे ऋषिमुनिहरुले पुत्रदा एकादशी आउन लागेको कारण यसरी स्नानका लागि भेला भएको बताए ।

राजाले पुत्रदा एकादशी को बारेमा ऋषिमुनिसँग सोध्ने क्रममा ऋषिमुनिहरुले पुत्रदा एकादशी व्रत बसेमा सन्तान प्राप्त हुने कुरा बताए । राजाले यो कुरा सुनेपछि विधिपूर्वक व्रत बस्न थाले फलस्वरुप उनलाइ पुत्र प्राप्त भयो भनि धर्मशास्त्रमा उल्लेख गरिएको छ । यही पौरानिक कथा प्रति बिश्वास गरि पुत्रदा एकादशी मनाउन थालिएको हो । यस एकादशीको व्रत बस्ने व्यक्तिहरुले दशमिकै दिन देखि प्याज, लसुन, तथा मांसाहारी भोजन गर्नु हुँदैन । एकादशीको दिन विहानै उठेर शुद्ध भइ धुप, दीप , नैवेद, सहित नरिवल, पान, सुपारी, ल्वाङ, चडाइ बाल गोपाल विष्णुको पूजा गर्दछन् । भोलिपल्ट विष्णुलाइ अर्ध दिएर व्रत समापन गर्दछन् । यसरी पुत्रदा एकादशीको व्रत बसे पुत्र प्राप्ति र सांसारिक सुख समृद्धि प्राप्त हुने धार्मिक बिश्वास रहेको छ ।