बिश्व क्षरोग दिबस हरेक बर्ष मार्च २४ तारिकमा मनाउँदै आएको पाइन्छ । यस दिबस क्षरोग सम्बन्धी चेतना अभिबृद्धि गर्ने उदेश्यले मनाउन थालिएको हो ।
२४ मार्च १८८२ मा चिकित्सक रोबर्ट कोचले क्षरोकको किटानु पत्ता लगाएका थिए । क्षरोग बिश्व भरी फैलिएको एक संक्रामक रोग हो ।
चिकित्सकहरुको अनुसार क्षरोग माइक्रोब्याक्टेरियम ट्युबरक्लोसिस नामक ब्याक्टेरियाको कारणले लाग्ने गर्दछ । क्षरोग एक प्रकारको सरुवा रोग पनि हो ।
यो रोग स्वास फेर्दा, हाच्छिउँ गर्दा वा खोक्दा हावाको माध्यमबाट एक व्यक्तिबाट अर्को ब्यक्तिमा सजिलै सर्ने गर्दछ ।
क्षरोग बिशेष गरी १५ देखि ४९ बर्ष सम्मका मानिसहरुमा लाग्ने गर्दछ । बिशेष गरी क्षरोगले फोक्सो, मृगौला, मस्तिष्क, पाठेघर आदीलाई असर गर्दछ ।
नेपालमा पनि क्षरोगबाट संक्रमित व्यक्तिको संख्या अत्याधिक रहेको बिभिन्न तथ्याङ्कहरुले देखाउँछ । क्षरोग चुरोट रक्सि लगायतका लागु पदार्थ तथा धुमपानको सेवानले गर्दा लाग्ने गर्दछ । यस रोगलाइ टिबी रोग पनि भनिन्छ ।
क्षरोग दिबसले क्षरोगबाट ग्रसित व्यक्तिको आत्माबल बढाउन सहयोग पुगेको छ । क्षरोग दिबसको दिन क्षरोग बाट कसरी बच्न सकिन्छ भन्ने बिषयमा बिभिन्न नारा सहित कार्यक्रमहरु गरिन्छ ।
बिभिन्न संघ संस्थाहरुले सांस्कृतिक तथा नाटक प्रदर्शन जस्ता कार्यक्रमहरु मार्फत क्षरोग सम्बन्धि चेतना फैल्याउँदै आएको छ ।
साथै यस दिबसको दिन धुमपान तथा लागु पदार्थ स्वास्थको लागि हानिकारक छ भनी आम नागरिकलाइ सुसुचित गरिन्छ ।
र धुमपानको सेवनमा रोक लागाउनुपर्छ भनि चेतना जगाइन्छ ।
आज बिश्व पानी दिबस देशभर मनाइन्छ । सन् १९९२ मा ब्राजिलको रियो द जेनेरियोमा भएको संयुक्त पर्यावरण बिकास र संयुक्त राष्ट्र संङ्घको भेलाबाट बिश्व पानी दिबस घोषणा गरिएको हो ।
सन् १९९३ मा पहिलो पटक बिश्व पानी दिबस मनाएको हो । मानी मानब लगायत अन्य सबैको लागि अपरिहार्य तरल पदार्थ हो तसर्थ पानीको उपयोग र पानीको स्रोतहरुको संरक्षण गर्नुपर्छ भनि आम नागरिकलाई चेतना प्रवाह गर्ने उदेश्यले बिश्व पानी दिबस मनाउँदै आएको पाइन्छ ।
आजभोली पानीका स्रोतहरु कुँवा, पँधेरो, पोखरी, खोलानाला, र नदीनाला, प्रदुषित बन्दै गएका छन् । बनजङ्गलको फडानी बढेकाले पानीका मुहानहरु सुक्दै गएका छन् । त्यसैगरी पानीको मुहानको छेउछाउमा बस्ती बसाउँदै गएकाले पनि मुहानहरु सुक्दै गएका छन् ।
सहरी क्षेत्रहरुमा पानीको स्रोतहरुमा फोहोर तथा ढलहरु मिसाउने गर्नाले पानीको स्रोतहरु प्रदुषित बनेको छ । त्यसकारण आज बिश्व पानी दिबसको अबसर पारेर त्यस्ता कार्यहरु रोक्ने प्रयास गर्दै आएको पाइन्छ । आज सरकारी निकाय तथा सामाजिक संस्थाहरुले बिभिन्न कार्यक्रमहरु गरी पानी दिबस सफल पार्दछन् ।
बिश्व पानी दिबसको दिन बिषेश गरी जल सप्ताह सञ्चालन गर्ने तथा बिभिन्न सरसफाई अभियानहरु पनि सञ्चालन गर्ने गरिन्छ । जसमा खानेपानी क्षेत्रमा कार्यरत सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थाहरुको उपस्थिति रहन्छ ।
हाम्रो समाजमा पछिल्लो समय अधिकांश युवा युवतीहरु धुमपान तथ सूर्तीजनय पदार्थको कुलतमा लाग्ने गरेको देखिन्छ ।
बिश्व स्वास्थ्य संगठनको अनुसार नेपालमा २९ प्रतिशत महिलालेहरुले र ४९ प्रतिशत पुरुषहरुले धुमपान गर्छन् ।
स्वास्थ्यको दृष्टिकोणले धुमपान अत्यन्त हानिकारक छ भन्ने थाहा हुँदा हुँदै पनि कतिपय व्यक्तिले धुमपान सेवन गरिरहेका हुन्छन् ।
बिशेष गरी धुपानको कुलतामा फसेको व्यक्तिको संगतबाट धुमपान सेवन गर्नेको संख्या बढेको देखिन्छ ।
सूर्ती तथा चुरोटको धुँवामा लगभग ४ हजार भन्दा बढी रसायनहरु मिसिएको हुन्छन् । सूर्ती, चुरोटको धुँवामा रहेको कतिपय रसायनहरु शरीरका लागि अत्यन्त हानिकारक हुन्छन् ।
सूर्तीजन्य पदार्थमा हुने निकोटिन रसायन मानब शरीरलाई असर गर्ने खालको हुन्छ ।
यस रसायनले धुमपानको लत बसाउने गर्दछ । निकोटिन रसायन व्यक्तिको रक्त संचार मार्फत मस्तिष्क सम्म पुग्ने गर्दछ । यसले मस्तिष्कमा प्रत्यक्ष असर गर्दछ ।
सूर्तीजन्य पदार्थमा पाइने एमोनिया, कार्बमोनो अक्साइड, जस्ता रसायनहरुले मुटुको रोग लाग्ने गर्दछ । धुमपानको असर तत्कालै नदेखिएता पनि दीर्घकालीन रुपमा यसले जटिल रोगहरु निम्त्याउछ ।
सूर्तीजन्य पदार्थमा ६० थरीका प्राणघातक क्यान्सर गराउने रसायनहरु हुन्छन् ।
नेपालमा धुमपान सेवन गर्ने व्यक्तिहरुमा फोक्सोको क्यान्सर हुने, मोतिया बिन्दु हुने, दम खोकि बढ्ने उच्च रक्तचाप हुने, हृदयघात हुने, श्रवन शक्ति कमजोर हुने, जस्ता रोगहरु देखा पर्न थालेका छन् ।
आइतबार मोरङको लेटाङ नगरपालिका ५ खेरुवास्थित शिक्षा विकास माविका ५६ वर्षीय शिक्षक मनोज पौडेलले कक्षा ६ मा अध्ययनरत विद्यार्थीलाई यौन दुर्व्यवहार गरेको छन् । बिद्यार्थी माथी यौन दुर्व्यवहार गरेको जानकारी पाए पछि गाउँलेहरु बिद्यालयमा भिड लागेका हुन् ।
भिड नियन्त्रणका लागि सुरक्षा कर्मीहरु खटाइएको थियो ।
विद्यालयभित्रै लुकेर बसेका आरोपित शिक्षकलाइ बेलुका बाहिर निकाल्ने बेला भिडले आक्रमण गरेपछि सोही भिड नियन्त्रण गर्ने क्रममा एक महिला प्रहरीलाई घाँटीमा छुरा प्रहार गरि हत्या गरिएको स्थानीयको भनाई छ ।