नेपालमा विभिन्न जात जाति धर्म संस्कृतिको मानिसहरु बसोबास गर्दछन् । ती सबै मानिसहरुले विभिन्न चाडपर्वहरु स्थान बिषेश अनुसार वा फरक फरक तरिकाले मनाउदै आएको पाइन्छ । हाम्रा मु्ख्य चाडपर्व मध्ये माघे संक्रान्ति पनि एक हो । माघे संक्रान्ति सबै जाति समुदायको साझा पर्व भएता पनि विषेश गरि हिन्दु, बौद्ध र किराँत समुदायका मानिसहरुले मनाउँदै आएको देखिन्छ । नेपालका अधिकांश मानिसहरुले यस पर्व मनाउने भएकाले यस दिन सरकारले सार्वजानिक बिदा दिने गरेको छ । माघे संक्रान्तिलाइ मकर संक्रान्ति, माघि, आदि नामले चिनिन्छ । ज्योतिष शास्त्रका अनुसार आजको दिनदेखि सूर्य धनु राशीबाट मकर राशीमा प्रवेश गर्दछ । साथै सूर्य दक्षिणी गोलार्धबाट उत्तरी गोलार्धमा प्रवेश गर्ने भएकाले दिन लम्बिँदै जाने र रात छोटिँदै जाने बिश्वास गरिन्छ ।
यस पर्व हिमाल, पहाड, तराई सबै भूभागमा बसोबास गर्ने सबै जातिका मानिसहरुले आफ्नो परम्परा अनुसार मनाउने गर्दछन् । थारु समुदायमा माघे संक्रान्तिको दिनबाट नयाँ बर्ष सुरु हुन्छ। यस दिन थारु समुदायले आफ्ना चेलिबेटीहरु घरमा बोलाउने, मिठा परिकार खुवाउने, नाचगान गर्ने चलन छ । साथै अन्य जातजातिको मानिसले पनि यस दिन बिभिन्न नदी खोला त्रिवेणीमा गएर स्नान गरी पूजापाठ गर्ने आफन्तजनसंग भेटघाट गरी घिउ, चाकु, तरुल, लड्डु, सेलरोटी मासु आदि खानेकुरा खाने गर्दछन् । धार्मिक हिसाबले माघ महिनालाइ सुभ महिना मानिने भएकाले यस महिनामा विवाह, व्रतबन्ध, पूजापाठ, लगायतका सुभ कार्यहरु गर्दै आएको पाइन्छ ।
धरानको बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको माइक्रोवायोलोजी विभागमा पीसीआर परीक्षण गर्दा संक्रमण दर ह्वात्तै बढेको छ । प्रतिष्ठानमा वैदेशीक प्रयोजनका लागि र अन्य रोगव्याधीको उपचार गर्न आएकाहरुमा टेस्ट गर्दा पोजेटिभ रिपोर्ट आउनेको सङ्ख्या अत्याधिक बढेको हो ।
धरानमा बिभिन्न सांस्कृतिक तथा खेलकुद कार्यक्रमहरु भइरहेको तथा कार्यक्रममा स्वास्थ्य मापदण्ड पालना नगरी भेला भएकाले संक्रमण ह्वात्तै बढेको हो । धरान उपमहानगरपालिकाको वडा कर्मचारी लगायत स्वास्थ्यकर्मीहरुमा कोरोनाको लक्षण देखिएपछि एक हप्ताको लागि सेवा बन्द गरिएको छ । परिक्षण गरिएका १८ कर्मचारीमध्य १५ जनाको रिपोर्ट पोजेटिभ आएको हो । संक्रमितलाइ आइसोलेसन सेन्टरमा राखिएको छ ।
उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयको सचिब अर्जुन पोखरेलको संयोजकत्वमा कृषि तथा पशुपंक्षी मन्त्रालयका प्रतिनिधि, गृह मन्त्रालयको प्रतिनिधि, साथै चिनी उद्योग संघका अध्यक्षको सहभागिमा बुदबार बसेको बैठकले उखु खरिद मुल्य निर्धारण गरेको छ । बैठकले उखुको न्युनतम मुल्य प्रति क्विण्टल २५० निर्धारण गरेको छ र उद्योगहरुले उखुको खरिद गरी उखुको मुल्य समयमा नै भुक्तानी गर्नुपर्नेछ ।
उक्त बैठकमा कृषि तथा पशुपंक्षी बिकास मन्त्रालयले अर्थ मन्त्रालयसंग समन्वय गरी उखु किसानलाइ उपलब्ध गराउनुपर्ने अनुदान समयमा नै उपलब्ध गराउने साथै उखु किसानहरुलाइ उन्नत जातको उखुको बिउ र रासायनिक मल उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको छ ।
श्रावन र पौष महिनाको शुक्ल पक्षको दिन पर्ने पुत्रदा एकादशीमा भगवान् विष्णुलाइ बाल गोपालको रुपमा पूजा गरिन्छ । हिन्दु धर्ममा पुत्रदा एकादशीको अत्यन्त महत्व रहेको छ । नेपाल लगाएत अन्य देशमा रहेका सबै हिन्दु धर्मवलम्बीले पुत्रदा एकादशीलाइ पर्वको रुपमा मनाउने गर्दछन् । पौराणिक कथामा पुत्रदा एकादशीको नाम सुने मात्र पनि वाजपेयी यक्षको फल प्राप्त हुन्छ भनिएको छ ।
प्राचिन कालमा भद्रावतीपुर नगरमा राज्य गर्ने सुकेतुमान राजाको सन्तान थिएन । राजा निसन्तान भएका कारण राजपरिवारमा निकै चिन्ता छाएको थियो । एक दिन राजा सुकेतुमान घोडा चढी जङ्गल डुल्दै जाँदा घनघोर जङ्गलमा पुगे । उनलाई अत्यन्त थकाइ र तिर्खा लागेको थियो । पानीको खोजिमा हिडिरहेका बेला ऋषिमुनिहरुका आश्रममा पुगे । ऋषिमुनिहरु वेद पाठ गर्दै थिए । राजाले ऋषिमुनिहरुलाई यसरी भेला भई एकत्रित भएर बस्नुको कारण सोधे ऋषिमुनिहरुले पुत्रदा एकादशी आउन लागेको कारण यसरी स्नानका लागि भेला भएको बताए ।
राजाले पुत्रदा एकादशी को बारेमा ऋषिमुनिसँग सोध्ने क्रममा ऋषिमुनिहरुले पुत्रदा एकादशी व्रत बसेमा सन्तान प्राप्त हुने कुरा बताए । राजाले यो कुरा सुनेपछि विधिपूर्वक व्रत बस्न थाले फलस्वरुप उनलाइ पुत्र प्राप्त भयो भनि धर्मशास्त्रमा उल्लेख गरिएको छ । यही पौरानिक कथा प्रति बिश्वास गरि पुत्रदा एकादशी मनाउन थालिएको हो । यस एकादशीको व्रत बस्ने व्यक्तिहरुले दशमिकै दिन देखि प्याज, लसुन, तथा मांसाहारी भोजन गर्नु हुँदैन । एकादशीको दिन विहानै उठेर शुद्ध भइ धुप, दीप , नैवेद, सहित नरिवल, पान, सुपारी, ल्वाङ, चडाइ बाल गोपाल विष्णुको पूजा गर्दछन् । भोलिपल्ट विष्णुलाइ अर्ध दिएर व्रत समापन गर्दछन् । यसरी पुत्रदा एकादशीको व्रत बसे पुत्र प्राप्ति र सांसारिक सुख समृद्धि प्राप्त हुने धार्मिक बिश्वास रहेको छ ।
आज प्रदेश १ प्रदेश २ बागमति प्रदेश लुम्बिनी प्रदेश र गण्डकी प्रदेशका थोरै भूभागमा हल्का बर्षा र प्रदेश(१, वाग्मती र गण्डकी प्रदेशका उच्च पहाडी तथा हिमाली भूभागका थोरै स्थानहरूमा हल्का हिमपात हुन सक्ने मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ । सुदुपश्चिम प्रदेशमा पनि आंशिक बदली हुनेछ ।काठमान्डौं उपत्यकामा घाम लाग्ने र दिउँसोपख सामान्य बादल लाग्नेछ । आजभन्दा भोली सुक्राबार मौसममा केही सुधार आउनेछ ।
कोभिड १९ व्यबस्थापन समितिले आइताबार बसेको बैठमा आगमी माघ ७ गते देखी सार्बजानिक सेवा प्राप्त गर्न कोभिड भ्याम्सिन लगाएको खोप कार्ड अनिवार्य हुनुपर्ने व्यबस्था गरिएको हो ।
साथै फिल्म हल, क्लब, रेष्टुरेन्ट, पार्क आदि सार्वजानिक स्थलमा प्रवेश गर्न खोप कार्ड अनिवार्य हुनुपर्नेछ । सार्वजानिक स्थलमा २५ जना भन्दा बढी भेला हुन रोक लगाएको छ । भिडभाड हुने कार्यक्रमहरु तथा महत्सव नगर्न समेत अनुरोध गरिएको छ
नेपाल विविधतामा एकता भएको देश हो जहाँ १० भन्दा बढी धर्म मान्य ब्यक्तिहरु, १२३ भाषा बोल्ने ब्यक्तिहरु, १२६ जाति र ५९ जनजातिहरु बसोबास गर्दै आएको बिभिन्न अध्ययन अनुुसन्धानले देखाउँछ । यी सबै जातजाति, भाषा भाषि , धर्म संस्कृतिका मानिसहरु मिलेर बस्ने वातावरण सिर्जना गरी देशमा शान्ति र एकता कायमा गर्न निकै सङ्घर्ष गर्नुपरेको कुरा इतिहासमा उल्लेख गरिएको छ । एकता कायमा र आधुनिक राष्ट्र निर्माणको पछाडि शसक्त राष्ट्रवादीहरुको सङ्घर्ष जोडिएको छ । देशलाइ समृद्ध बनाउनको लागि राष्ट्रिय एकता कायम हुनु आवश्यक छ ।
हाम्रो देशमा राष्ट्रिय एकता कायम गर्न शसक्त भूमिका निर्वाह गर्ने महान राजा हुन् पृथ्वीनारायण शाह । आजभन्दा ३०० बर्ष अघि नेपाल २२ से र २४ से राज्यको रुपमा विभाजित थियो । गोर्खामा रहेको एक राज्यमा पिता राजा नरभुपाल शाह र माता कौशल्यावति देवीकोे प्रथम पुत्रको रुपमा जन्म लिएका पृथ्वीनारायण शाहले साना राज्यहरुमा बाँडिएका २२ से र २४ से राज्यहरुलाई एकिकृत गरी सिङ्गो राज्यको सिर्जना गरेका हुन् । पृथ्वीनारायण शाहले भिरकोट, कास्की, लमजुङ, र गोर्खामा बसोबास गर्ने शाहवंशलाई नेपाल राजवंशमा रुपान्तरण गर्दै नेपालको जग बसालेका हुन् । देशमा युद्ध चलिरहदा युद्धको क्रममा नेपाल एकिकरणको महायात्रा सुरु गरी छापामार शैलि र अनेक रणनितीहरु लगाएर काठमान्डौं, ललितपुर, भक्तपुर, किर्तिपुर, आदि भूभागहरु जितेका हुन् ।
पृथ्वीनारायण शाहले नेपाल एकीकरणको कसरतमा सफलता हासिल गरेकै कारण आज नेपाल स्वतन्त्र अनि सर्वभौम भएको हो । पृथ्वीनारायण शाह आधुनिक नेपालको संरचना विर गोर्खाली अनि सपना सारोक्ति सिद्धान्तका प्रतिपादक राष्ट्र निर्माता भनि प्रसिद्ध छन् । उनले आधुनिक नेपालको खाका कोरी ४ जात ३६ वर्णको साझा फूलबारीको सृष्टि गरेका हुन् । उनका सालिकहरु नेपालका अधिकांश सहरहरुमा देख्न सकिन्छ । चोर औंला उठाएर उभिएका स्वरुपमा देखिने उनका सालिकले हामी सबै नेपाली एक हौं भन्ने संकेत गर्छ । पृथ्वीनारायण शाहले गरेका सङ्घर्ष र कसरतले आम नेपालीहरुमा एकता र मेलमिलापको मिश्रीत अमर भावको बिकास भएको हो तसर्थ हरेक बर्ष पुस २७ गते पृथ्वीनारायण शाहको सम्झनामा हर्षोल्लासका साथ पृथ्वी जन्म जयन्ती तथा राष्ट्रिय एकता दिबस मनाइन्छ ।
यति बेला भारत, अमेरिका, बेलायत, लगायतका छिमेकी देशहरुमा कोरोनाको तेस्रो लहर ओमिक्रोनबाट संक्रमित हुनेको संख्या बढ्दै गएको छ । छिमेकि राष्ट्रमा संक्रमन दर बढेसंगै नेपालमा पनि ओम्रिकोनको संक्रमण दर बढ्न सक्ने भएकाले आबश्यक तयारी गर्नुपर्ने देखिको हो । अबको केही सातामै नेपालमा पनि संक्रमण दर बढ्न सक्ने बिज्ञहरुको अनुमान छ । देश भित्र ओमिक्रनको पुष्टि भए संगै सरकारले सबै अस्पताल तथा स्वस्थ्य कर्मीहरुलाइ तयारी अबस्थामा रहन निर्देशन दिएको हो ।
सरकारले कोभिड उपचारका लागि देशभर ७८ वटा स्वास्थ्य संस्था तोकेको छ । त्यसबाहेक अन्य निजि अस्पताले पनि संक्रमितको उपचार गरिरहेका छन् । सम्भाबित कोरोनाको तेस्रो लहर नियन्त्रणका लागि प्रत्येक अस्पतालमा अक्सिजन सिलिन्डर तथा उपचार समाग्री तयारी अबस्थामा राखिएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका अनुसार काठमान्डौं उपत्यकामा मात्र ४९४ आइसोलेसन बेड, ४४५ आइसियु बेड, ३२४ एचडियु बेड, २५४ वटा भेन्टिलेटर तयारी अबस्थामा रहेका छन् । निरन्तर कोभिड बिरामीको उपचारमा खटिरहेका पाटन अस्पताल, सिभिल अस्पताल, वीर अस्पताल, त्रिवि शिक्षण अस्पताल लगायतका अस्पतालमा पहिलो र दोश्रो लहरभन्दा तुलनात्मक रुपमा धेरै स्रोत साधन तयारी अबस्थामा छ ।